“Yarın buluşuyoruz” mesajı yazıldığı anda açık olabilir. Aynı mesaj iki gün sonra başka birine iletildiğinde ise “yarın”ın hangi güne göre söylendiği sorusu doğar. Sorun kelimenin kendisinde değil, metnin okunduğu bağlamla yazıldığı bağlamın birbirinden uzaklaşmasındadır.

Temsili görsel: Doldurulmamış adres alanları bulunan zarf. Kaynak: Blank envelope of Russia.jpg; üretici: L. Monakova; lisans: Public domain. Kaynak bildirimi: Private collection of Lubov Monakova.

Mesajın ne kadar yaşayacağını düşünün

Hızlı bir karşılıklı konuşmada iki kişi aynı günü esas alıyor olabilir. Fakat bir duyuru kaydedilecek, başkasına iletilecek veya günler sonra okunacaksa göreli ifade ek açıklama isteyebilir. Metni düzenlerken yalnız ilk alıcıyı değil, mesajın sonraki kullanımını da hesaba katın.

Örnek olarak bir okuma buluşması için yazılmış “Gelecek hafta başlayacağız” cümlesini ele alın. Bu mesajın hangi hafta yazıldığı bilinmiyorsa başlangıç bulunamaz. Kesinleşmiş bir tarih varsa onu olay adıyla birlikte belirtmek, zaman bilgisini mesajın gönderildiği ana daha az bağımlı hâle getirir.

Olayı tarih kadar açık yazın

Bir mesajda kayıt, hazırlık ve buluşma için farklı zamanlar bulunabilir. Yalnız tarihleri eklemek yetmez; her birinin hangi olaya ait olduğu anlaşılmalıdır. “Ayın onunda” gibi cevap, sorunun hangi aşamaya ilişkin olduğu unutulduğunda yeniden belirsizleşir.

Varsayımsal bir metinde “Liste cuma günü kapanacak, çalışma pazar günü yapılacak” denildiğini düşünün. İkinci cümleyi ileten kişi yalnız “Pazar günü” yazarsa hazırlıkla ilgili bilgi kaybolabilir. Paylaşılacak parçayı seçerken alıcının o bilgiyle ne yapacağını düşünmek gerekir.

Kesinleşmemiş zamanı kesinleştirmeyin

“Önümüzdeki hafta içinde haber vereceğiz” ile “Pazartesi haber vereceğiz” aynı söz değildir. İlk cümleyi daha açık kılmak amacıyla kesin bir gün eklemek, dayanağı yoksa anlamı değiştirir. Düzenleme yalnız eldeki kesinliği görünür yapmalıdır.

Henüz belirlenmeyen zaman için belirsizliğin kendisi açıklanabilir. Örneğin hangi aşamanın tarihinin belli olmadığı ve bilginin hangi yolla paylaşılacağı söylenebilir. Böylece okur boşluğu kendi takvim tahminiyle doldurmak zorunda kalmaz. Bilinmeyen tarihi uydurmak açıklık sağlamaz.

Aktarılan mesajda referansı koruyun

Bir mesajı başkasına gönderirken göreli ifadenin yazıldığı zamanı gösterebilir veya kesinleşmiş olay tarihini ayrıca açıklayabilirsiniz. Eski mesajı güncelmiş gibi sunmak yerine alıcıya hangi bilginin hâlâ geçerli olduğunu söyleyin. Aktarma, metni kopyalamaktan daha fazla bağlam gerektirebilir.

Bu sırada asıl mesajı sessizce değiştirip yeni metni aynı kişinin sözü gibi aktarmayın. Kendi açıklamanızı ayrı yazmak daha nettir. “Mesajdaki yarın ifadesi, şu buluşma gününü anlatıyor” türündeki bir not, hangi parçanın kaynak metin, hangisinin sizin netleştirmeniz olduğunu korur.

Ay veya yıl değişimine yakın mesajlarda bağlamın daha da uzaklaşabileceğini düşünün. “Bu ayın sonunda” açıklaması sonradan açılan bir dosyada hangi ayı gösterdiğini yitirebilir. Kesinleşmiş bilgi aktarılıyorsa ilgili ayı ve olayı açık adlandırmak, eski kaydın da anlaşılır kalmasını sağlar.

Mesaj başlığına tarih yazılması gövdenin bütün zamanlarını kendiliğinden açıklamaz. Farklı aşamalara ait tarihlerin her biri kendi olayına bağlanmalıdır. Başlıkla içerik birlikte okunabildiğinde açıklık daha iyi korunur.

Güncelleme eski tarihi görünmez bırakmasın

Buluşma günü değişmişse yalnız “ertelendi” demek yeterli olmayabilir. Yeni tarihin belli olup olmadığını ve önceki bilginin hangi bölümünün değiştiğini açıklayın. Değişmeyen diğer hazırlık adımlarını da gözden geçirin; eski tarihe bağlı açıklamalar metinde kalmış olabilir.

Birden fazla zaman içeren yazışmada kısa bir son durum notu kullanılabilir. Olayın adı, kesinleşmiş zaman ve henüz beklenen bilgi ayrı görünür. Bu notun dayanağı gerçek güncelleme olmalıdır; başka bir mesajdaki tahmin kesin sonuç gibi taşınmamalıdır.

Göreli zaman ifadelerini bütünüyle yasaklamak gerekmez. Yakın ve ortak bağlamda iş görürler. Metnin farklı zamanda ve farklı okurla buluşacağını öngördüğünüzde ise referansı açık tutmak, aynı kelimenin başka bir günü anlatıyor sanılmasını önler.